PSYCHIKA - Pracownia Psychoterapii i Psychoedukacji

PSYCHIKA - Pracownia Psychoterapii i Psychoedukacji

Strona Pracowni Psychiki i Psychoedukacji

STRESOR



Czynniki powodujące stres. Według teorii stresu Hansa Selye stresory nie muszą być nieprzyjemne - ważna intensywność "żądania" przystosowania do nowej sytuacji, jakie stawia organizmowi.

Ze względu na siłę i zakres oddziaływania, Lazarus i Folkman wyróżnili następujące kategorie stresorów:

  • dramatyczne wydarzenia o rozmiarach katastrof, obejmujące całe grupy
    Obejmują wypadki, zdarzające się kilku osobom lub całym społecznościom jednocześnie. Zwykle są nieprzewidywalne, mają bardzo silny wpływ i wymagają ogromnych wysiłków dla poradzenia sobie ze stresem. Klęski żywiołowe, wojny, skażenie na dużą skalę i katastrofy techniczne to przykłady stresorów - kataklizmów. Atakują najbardziej podstawowe wartości człowieka, jak życie, schronienie, stawiając bardzo wysokie wymagania. Charakterystyczne jest, że przychodzą zazwyczaj bez ostrzeżenia i pozostawiają po sobie potężny ślad, reaktywowany, kiedy pojawiają się bodźce skojarzone z danym wydarzeniem.
  • poważne wyzwania i zagrożenia dotyczące jednostek lub kilku osób
    Są to zazwyczaj wydarzenia w życiu osobistym. Mogą, choć nie muszą być nieprzewidywalne. Na czele listy tego typu stresorów, stworzonej przez Lazarusa i Folkman znajdują się takie wydarzenia, jak śmierć współmałżonka, rozwód, separacja, kara więzienia, utrata pracy, ale także zawarcie związku małżeńskiego. Na liście znalazły się więc także zdarzenia pozytywne (w tym np. wyjazd na wakacje). Wszystkie te zdarzenia pociągają bowiem za sobą konieczność dostosowania się.
  • drobne, codzienne utrapienia
    Są to małe, lecz uporczywe problemy, "uciążliwości dnia codziennego". Należą do nich np. drobne nieporozumienia w rodzinie, niemożność znalezienia potrzebnej rzeczy czy trudność zdążenia na czas. Ich siła tkwi w powszechności i dużej częstości występowania.




zobacz również: stres, radzenie sobie ze stresem



Heszen – Niejodek I. (2000) Teoria stresu psychologicznego i radzenia sobie. w: Strealu J. (red) Psychologia. Podręcznik akademicki T.III, Gdańsk GWP.

Selye H. (1977) Stres okiełznany. Warszawa, PIW.

Za: Instytutem Psychologii Zdrowia